Bilecik'te taksicilik yapan bir kadın. Tam 10 yıldır görevinin, ekmeğinin peşinde, erkek meslektaşlarına taş çıkartacak kadar azimli bir kadın şoför. Selma Avcı'dan bahsediyoruz, Terminal Taksi durağında çalışıyor. Bildiğiniz gibi röportajımızın amacı aynı zamanda zor mesleklerde de bulunan kadınları bulup, onların tecrübelerini paylaşabilmekti. Selma hanımda şoförlük mesleğini ifa ederek bu kategoriye girmiş en güzel örnek.Bol kahkahalar eşliğinde yaptığımız röportaja sorularımızla başlayalım.
-Selma Hanım kendinizden kısaca bahseder misiniz?
1969 Bilecik doğumluyum, Doğma, büyüme Bilecikliyim. Evli ve 3 çocuk annesiyim, 2 kızım ve 1 oğlum var.
-Mesleğinize Nasıl başladınız?
Önceleri komşularımızın aniden araca ihtiyacı olduğunda o yardım edebilmek için kullanıyordum, sonrasında ticarete girdim.-Şöför kimliğini sizde benimsediniz mi?
Gerçekten Şöför kimliğini benimsedim. Bayanların beni tercih etmesi , ailelerin çocukları için tercih etmesi gerçekten daha da bağladı beni .
-Bayan şoför olarak tanınmak, anılmak sizde neler hissettiriyor?
Böyle bilinmek beni bu işe karşı bir bağlılık oluşturdu. Güven duymak, güven sağlamak daha da bağladı. Tercih edildikçe, tercih edildikçe(gülüyoruz) daha çok bağlandım.
-Ev hanımlığı kapsamında mı yoksa direksiyon başında mı daha güçlü hisseder kendini Selma Hanım?
Aynı zamanda ev hanımıyım tabiki, evde sorumluluklarımda var, ailem var ama direksiyonda daha güçlü ve güvende hissederim kendimi. Buda mesleğimi sevdiğim içindir. Şoförler her an herşeyle karşılaşabilir. Mesela arkadan koca bir tır, önden otobüs gelebilir bu noktalarda elin ayağına karışıp, telaş ve heyecanlanabilirsin ve panikle hata yapabilirsin. Her an her tehlike var, her şeyle karşılaşabilirsin o an güçlü olmak zorundasın, büyük kazaya da karışabilirsin, kazada yapabilirsin soğuk kanlı olmak gerekiyor. Bu olaylardan geçtiğim için kendimi güçlü hissediyorum.
-Bilecik'te tek kadın taksici siz misiniz?
Evet. Rakip bir arkadaş çıkmadı daha.
-Rakibiniz olsun ister misiniz?
Tabiki. Bayanların el atmasını çok isterim. Bir arkadaşım olsun gideyim durağa onun yanında çay içeyim, konuşabilecek bir arkadaşımın olmasını çok isterim (gülüyoruz) anlatalım isterim, kesinlikle yadırgamam.
-Güzel bir yaklaşım...
-Kaç yıldır bu meslek içindesiniz?
10 yıldır bu meslek içindeyim, 22 yıldır araç kullanıyorum devamlı olmak üzere.
-Neden direksiyonu seçtiniz?
Bayanların istediği takdirde her şeyi yapabileceğini kanıtlamak için seçtim, ihtiyaç olduğu için seçtim. Şimdi ekranlara çıkıyorlar işsizlikten şunu yaptım, bunu yaptım diye anlatıyorlar ben katılmıyorum. Kesinlikle her insan, bayan veya erkek istediği zaman taştan bile ekmeğini çıkarabilir. Bunu kanıtlamak için....
-Hız sever misiniz?
Kesinle hıza karşıyım. Can taşıyorum ne başkasının nede kendi canımı riske atamam, hız demek, risk altına girmek demektir. Acele giden,ecele gider!
-Sizi görenler şaşırıyor mu?
Ee tabi, baştan şaşırıyorlar. Acemi olduğumu sanıyorlar, çekiniyorlar gördüklerinde ama biraz yol aldığımızda, şoförlüğümü gördükleri zaman daha bir rahatlıyorlar, inecekleri zaman benden telefon numaramı veya kartımı istiyorlar. Memnuniyetlerini böyle dile getiriyorlar, ikinciye tercih ettikleri zaman bu sefer ben daha memnun oluyorum.
-Çevreniz ve müşterilerce şoförlüğünüz nasıl karşılanıyor? Tepkiler nasıl?
"Herkes çok güzel olduğunu söylüyor ama ben her bindiğimde bir tecrübe daha kazandığımı hissediyorum. Bu soruyu arkadaşlarıma sormalısınız kendim için ne desem met etmiş olurum(gülüyoruz)"dedi ve en güzel cevabı aldık.
-İlk başladığınızda çevrenizden "bunu yapamazsınız, ne işin var" gibi tepkiler oldu mu?
Tabiki çok oldu. Her denildiği zaman daha hırslandım. Benim yoluma çıktıkça, onlar beni korkutamadılar dahada hırslandırdılar. Bir arabam vardı, iki yaptım. Kardeşim daha çok hırslanıyorum...
-Çocuklarınızın tepkisi nasıldı? Dışardan tepkilerden ziyade aslında aile içi tepkilerde önemli.
İlk başladığımda TGRT Haber kanalı çekim yapmıştı hatta yılbaşı gecesi yayınlamıştı haberlerde. Bende kızıma tam gününü söylememiştim televizyonda görünce şok olmuş "annemmm" diye çığlık atmış (gülüyoruz) hepsi bana güvendiği için gayet rahatlar, "annem bir işe el attıysa, doğrudur, annem bilir işini" diye onlarda iyi karşılıyor. Şimdi kızlarım okudular, evlendiler onlarda çalışıyorlar ama ben hala devam ediyorum.
-İlginç anılarınız var mı?
Oluyor, biz bayanlarla aramız öyle bir şey oldu ki dert ortağı, arkadaş, sırdaş ara baya binip uzun yol gittiğimiz zaman güvenle, herşeyini paylaşabiliyorlar. Anı olarak ise genelde arabanın kapısı açılıyor, müşteri biniyor. "beyefendi şuraya gideceğiz"
-tabiki buyrun dediğimde fark ediyorlar ve,
"aaa hanımefendi özürdileriz diyorlar"
bu şekilde ilginç diyaloglar yaşıyoruz.
-Taksiye biner misiniz?
Tabiki, yolum ve işim düştüğü zaman binerim. Şimdi her nekadar her yere gitsekte içlerini bilmediğimiz şehirlerimiz var. Ankara, İstanbul gibi büyük şehirlerimiz var kendi işim için gittiysem hastahaneler gibi bulamayacak gibiysem , eminsem kendimden bulamayacağıma taksiye binerim tabiki. Ben nasıl kazanıyorsam meslekteşlarımda kazansın, kimseyi kıskanmam. Allah önce başkasına, en son bana hayırlasında versin. Öyle yaptığım içinde Allah'a şükür işlerim güzel gidiyor.
-Erkeklerin yapabileceği ama kadınların kesinlikle yapamayacağı ne var?
Erkeklerin yaptığı her işi kadınlar yapabilir aslında. Şu iş yapılıyorsa her işi yapar kadın. Zaten kadınlarımız tarlada çalışıyor, bağda bahçede bu işi niye yapmasın aynı büyüklükte bir iş. Bence öğle!
-Eşiniz Erhan beyefendiyle ilgili sizin söylemek istediğiniz bir şey var mı?
Eşim çok aydın görüşlü, anlayışlı biri olmasaydı ben bu işi yapamazdım. Biz konuştuk, anlaştık gündüz ben gece eşim taksiciliği beraber yapıyorduk. Tabiki şoförlüğümde eşimin katkısı var, onun öğrencisiyim (gülüyoruz)
-Hanımlar yolculuk halinde eşlerine sürekli DİKKAT etmeleri konusunda uyarılarda bulunur. Kendi ailemden biliyorum(gülüyoruz) Sizin de Erhan beye bu yönde telkinleriniz oluyor mu?
Şimdi oda şoför koltuğunda olsa bende olsam, şoför şoförün eksiğini mutlaka bulur. "Şöyle,yaptın, Böyle geçtin" şeklinde ben kullandığımda o bulur, eşim kullandığında bende bulurum bu diologlar bizim aramızda da geçiyor.
-Peki bu uyarılar ne yönde birbirinize karşı?
Eşim biraz daha hızlı kullanır ben ona bu kadar hızlı gitme, o bana biraz hızlan şeklinde (gülüyoruz)
Tabiki her kurala uyulur ama hız konusunda aynı değiliz. Eşim daha seri gider.
-Daha çok bir yere gittiğinizde arabayı kullanan kim oluyor?
Ben oluyorum (gülüyoruz) İl dışına çıktığımızda, yemekli düğünlerde filan eşim değil ben kullanırım.
-Trafik'te sakin misinizdir?
Ee Mutlaka! Her ne olursa olsun bunun özrü yok, geri dönüşü yok, pardon yok bu bir anlık dalgınlık, kızgınlık tüm müşterimin ve benim canıma mahal olabilir. Sakinim mutlaka! Hayatın hiç geri dönüşü yok mecburen sakin olmak zorundasınız, hiç bir konuda sakin değilim ama trafikte sakinim! Sabır gerektiren bir sektör.
-Trafikte sizi hiç kızdıran bir konuya rastlamadınız mı?
Şimdi biraz ters olacak ama doğruya doğru! İlk başlayan bayanlar beni kızdırabiliyor aslında (gülüyoruz) Kendi meslektaşlarım şimdi dört dörtlük kullanan kişiler, bilmiyorum kendim belki çok uzun zamandır kullandığımdan olabilir. Mesela takılıyorlar bir kamyonun arkasına tın tın gidiyorlar. Kardeşim arkandan sellektör yakıyorum, korna çalıyorum bir de aynana bak! (gülüyoruz) Tam ben geçmek isterken o da geçmek isterse al işte sana kaza! Bunlar önemli şeyler bu açıdan acemi bayanlara çok kızıyorum. Gidilebilirde acemi isen sağ şeritten git ama etraftaki uyarılarada dikkat et. Benim de erkek gibi kullandığımı söylendiği için....
-Ne diyorlar?
Çok sert araba kullandığımı, bayan gibi kullanmadığımı "zaten bu işi onun için yapabiliyorsun" diyorlar. Ama kullana kullana ustalaşıyorsun. Trafikte benimle baş edemezler, aracımı asla sıkıştıramazlar.
-Erkeğin egemen olduğu bir meslekte ekmeğinizi kazanıyorsunuz. Sizin avantajınız burada eşinizle çalışıyor olmanız diyebilir miyiz?
Diyebiliriz ama eşim eşimdir, ben benimdir! Birbirimizin müşterilerine kesinlikle karışmıyoruz onun müşterisi ayrı benimki ayrı. Burada kendine özgüven önemli bence. Eşimden cesaret alarak bu işi yapmıyorum değil ama önce ben kendime güveniyorum.
-Daha farklı bir sektörde bulunmak istermiydiniz? Hayalinizdeki işi mi yapıyorsunuz?
Evet çocukluğumdan beri arabaylayım. Babam rahmetlinin de arabası vardı! Hep araba kullanmak istemişimdir, babam işten eve geldiğinde, ben arabada otururdum, kendime aynadan bakardım (gülüyoruz) o zamandan araba hayalim vardı, gerçekleşti. Araba kullanmakta bir ihtiyaç başına her hastalık gelebilir hastaneye ulaşmak için bilmek lazım. Yapmasan bile bileceksin!
-"Taksicilik mesleği erkek işi" algısı daha geniş buna katılıyor musunuz?
Erkeklerin daha çok yaptığı için, elinin hamuruyla erkek işine karışma gibi bakılıyor. Ya var mı böyle bir şey! Ben hamurda yaparım, içimden geliyorsa bunu da yaparım! Evimin hanımı, sokakta erkeğiyim! Bu yüzden katılmıyorum. Tek önemli şey burda bayanlar evini, ailesini istedikleri takdirde namusuyla çalışarak geçindirebilir. "Çarem yoktu, param yoktu buralara düştüm" olurmu canım! Her zaman çare vardır!
-... Selma hanımdan beklediğimiz cevabı aldık. "Kadın hamurda yoğurur, ihtiyacını gidermek için arabada kullanabilir"...
-Durakta bir bayan olarak düzene koymuş olduğunuz bir sistem var mı?
İlk geldiğimde konuşmalar daha sert, kabaydı, gece nöbetçi olan gündüz uyuyordu zamanla herkes konuşmasında daha kibarlaştı. Bir bayanın yanında konuşmak daha farklı, erkek erkeğe konuşmak daha farklı! Konuşmalar değişti, temizlikçi kadın tutmaya başladık buraya çamaşır suyu ile ovuldu durağımız çiçek gibi oldu (gülüyoruz)
-Kış hazırlıklarını aracınız da nasıl yaparsınız?
Kış hazırlıkları derken aracımın devamlı km'sinin günü dolduğunda bir gün bile geçirmem! Bayan olduğum için her an yolda kalabilirsin, bakımı geçti, bir parçası değişmesi gerekiyor, yolda kalabilirsin. Bayansın herkesten yardım isteyemezsin, herşeyde kendi elinden gelmediği için bakımımı hep yaptırıyorum. Tabi kış hazırlıkları olarak özel bir lastiklerimizi değiştirmeye bakıma götürüyoruz. Sadece kışın değil 12 ay boyunca benim aracım bakımlıdır! (gülüyoruz)
Gerçekten bir dağın başında kaldın bakım yaptırmadığın için! O zaman çaresizsin mesela su içmeye durdun hemen kamyonlar durmaya başlar.
(Kardeşim ben sana dur dedim mi, yardım istedim mi senden, şimdi plakanı polise bildiriyorum senin der geçersin, adam durmaz, basar gider yani(gülüyoruz)
-Tam bir şoför demiştik ya Selma hanım için sözleri de şoför mesleğinin gerektiği gibi cümleye dökmesi sohbetimize renk kattı.
-Bilecik'te taksicilik sektörü nasıl işliyor?
Taksicilikte çevren varsa iş var, şuanda ise taksicilik ölü bir dönemde mevsimsel olarak tabi, okullar kapalıdır, asker yemin etmiştir bu dönemlerde ölü gidiyor. Herkesin kemişleşmiş bir müşteri kitlesi vardır. Gidersin, paranı kazanırsın, Allah bereket versin!
-Sektöre karşı yenilikler yapılabilir mi? İldeki yöneticilerimizden talep ve istekleriniz varsa bunları da röportajımız ile duyuralım isterim..
Yöneticilerimiz yenilikleri gerektikleri zaman yapıyorlar, sağolsunlar. Krizler bu dönemlerde hep olur zaten. Taleplerimizle ilgileniyorlar, Başkan Selim beyde çok iyi bir kişi, iyi davranıyorlar. Başkan beni Selma Avcı dediğimde tanımaz, bilmez, ben bayan taksici dediğimde "buyur abla" der. Gerekli şekilde çalışmalarını sürdürüyorlar. Tüm kurumlar taleplerimizi dinliyor Emniyette dahil. Eee tabi hatam varsa gerekeni yapacaklar.
-Hiç başınıza ufak tefek kazalar geldi mi?
Hiç kaza yapmadım Allah'ın izniyle, 22 yıldır araç kullanıyorum.
- İnşallah'ta yapmazsınız....
-Son olarak mesaj verelim, trafiğe çıktığımız zaman risklerden nasıl korunmalıyız?
Trafik söz konusu olduğu zaman lütfen dikkat! Tek önemi kendi elinde olması, bugün 10 kişinin de ölümüne sebep olabilirsin, hiç kazasız bu sektörden ekmekte yiyebilirsin. Bayanlarımız ise kendilerini nasıl geliştirebilirler konusunda ise, kurslara gidiyorlar oradan ehliyet alabilecek kadar araç kullanıyorlar, trafiğe çıkacak kadar değil! Ehliyeti aldım cebime koydum, çarşıya gittim geldim değildir, kullana kullana ustalaşıyorsun. Sen bana ne kadar anlatırsan anlat bu iş her araca bindiğinde tecrübedir senin için! Sen kullandıkça kendi hatalarını kendin görüyorsun. Her binişin bir tecrübe! (Aracı hep kullananlar için yarın bugünden daha güzel olacak ) kullandıkça öğreniyorsun bu iş böyle...
-Sizi duraktaki arkadaşlarınıza da sormuştuk biz, onlara karşı kendinizi ispatlamış, kanıtlamışsınız sizden mesai arkadaşlarınız övgüyle bahsediyorlar. Sizin için "azimlidir selma hanım" dediler. Bizede sabır gösterdiniz teşekkür ederiz..
"Ben de sizi tanıdığa memnun oldum kolay gelsin"imizi Selma hanımdan aldık ve durak arkadaşlarının yanına gittik, Duraktaki arkadaşları Selma hanım için ne diyecekler acaba dedik ve Yöneticilerimizden onların beklentisi var mı, öğrenelim istedik ve cevabımızı aldık bakın ne diyorlar...
"Selma Hanımın arabasının içine binin hem sizi gezdirsin hemde şoförlüğünü görmüş olursunuz" (gülüyoruz) söyledikleri kısa ama net bir cevap şeklindeydi. İstekleri ise pekte büyük değilmiş haklı olarak talep edilen (T Plakası) istiyorlar.
"Türkiye'de tek T Plaka almamış ilindeyiz. İl dışına çıktığımız zaman yolda KORSAN MUAMELESİ görüyoruz. Bilecik'in ilçelerinde de T Plaka var burda yok. Sorun nedir tam bilmiyoruz yetkililerimize izin mi verilmiyor, bu konuda zorlukla mı karşılaşıyor o konuları da bilemiyoruz tabi. Duyumlarımız bazı prosedürlerin yapıldığı noktasında. Bizde sabırsızlıkla bu prosedürlerin gerçekleşmesini bekliyoruz".
Görüşleriyle sona erdi. Yarın EĞİTİMDE KADIN başlığıyla devam edeceğiz.