Toplum olarak pek çoğumuz haklarımız hakkında bilgi sahibi değiliz. Bilinçli bir toplum olmak adına ve en çok mağduriyetin yaşandığı, tüketici olmamızdan kaynaklı haklarımızdan başlayarak konuyu ele alıyorum.
Yeni 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu 28.05.2014 tarihi itibari ile yürürlüğe girdi. Bu kanunun temel amacı; tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektedir.
Yeni yasa ile birlikte temel ilkelerini gözden geçirmekte yarar var. Bu temel ilkeler tüketicinin haklarını, satıcı ve sağlayıcıya karşı korumak maksatlıdır ki azami olarak önemlidir.
Bunlardan ilki, tüm tüketici sözleşmeleri 12 puntodan küçük olmayacak ve okunabilir düzeyde olmasıdır.
İkinci olarak; sözleşme şartları tüketici aleyhine değiştirilmeyecek olmasıdır.
Üçüncüsü; tüketiciden; yapılan sözleşmenin dışında, haksız olarak herhangi bir hizmet kalemi adı altında ek bir bedel talep edilemeyecektir. Bu madde ilk defa bu yasa ile birlikte düzenlenmiştir.
Dördüncüsü; tüketiciden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin, sözleşmenin eki olarak tüketiciye ayrıca verilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu madde de yeni yasa ile birlikte karşımıza çıkmaktadır. Eski yasa döneminde tüketiciden alınacak ücretler sözleşmelerin içerisine gizlenmekte, tüketiciler ne ödeyeceğini tam olarak bilinememekteydi. Yeni düzenlemeyle ücretler sözleşmenin eki olarak ayrıca verileceğinden tüketiciler ödeyeceği ücretler hakkında tam bilgi sahibi olacaktır.
Beşincisi; bankacılık işlemlerinde; faiz dışında hangi hizmetlerden ücret, komisyon ve masraf alınacağı hususu, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme Değerlendirme Kurumu tarafından belirlenecektir. Bu da yine ilk defa uygulamaya koyulan bir maddedir ve çok önemlidir. Tüketicilerin en fazla mağduriyet yaşadığı alanların başında Bankacılık hizmetlerinden alınan ücret ve komisyonlar gelmektedir. Yapılacak düzenlemeyle Bankaların tüketiciden haksız olarak aldığı ücret ve komisyonların önüne geçilecektir. Bu konuya ilişkin önümüzde ki yazılarda ayrıca değineceğiz.
Altıncısı; yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, kart çıkaran kuruluşlar tüketicilere yıllık üyelik aidatı ve benzeri isim altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı sunmak zorunda olacaktır. Bu madde hepimiz için çok önemlidir. Böylece Kredi kartı aidatına ilişkin yaşanan tartışmalar sona erecektir.
Yedincisi; Türk Borçlar Kanunu ve Kredi Kartları Kanunu’nda olduğu gibi bu Kanunla da temerrüt hali de dâhil olmak üzere, tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanmasına son verilmiştir. Bu madde de yeni yasal düzenleme ile karşımıza çıkmaktadır.
Son olarak, katılım bankaları da bu yeni yasanın tüm düzenlemeleri yönünden kapsam içinde olacaktır.
Diğer önemli bir konusu ise tüketici sözleşmelerinde haksız şartların varlığıdır. Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır. Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin haksız şartlar dışındaki hükümleri geçerliliğini koruyacaktır. Bir sözleşme şartı önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilmektedir.
Yeni tüketici yasasının getirmiş olduğu genel düzenlemeleri kaleme almış bulunuyoruz. Gelecek hafta yine tüketici hukukuna devam edeceğiz.
Soru, görüş ve önerileriniz için e-posta adresi; bileciksakaryatuketici@gmail.com