Mücahid ERDAL
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, tarihi bir araştırmaya imza attı. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile T.C. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Rektörlüğü tarafından “Osmanlı Belgeleriyle Bilecik” kitabı yayınlandı. Daha önce uluslar arası sempozyumlarla, bilimsel çalışmalarla Bilecik'in büyük sevgisini kazanan, ilimizin gözbebeği kurumlarından biri haline gelen Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, bu çalışmasıyla bölgemizin tarihi geçmişi sağlam kaynaklara dayandırmış oldu.
Bilecik Belediyesi'nin de sponsor olduğu kitapta Osmanlı döneminde Bilecik'le ilgili belgeler tek tek bulunup orijinalleri ile yayınlandı. Gazetemizin matbaa tesislerinde basılan kitap, Osmanlı Devleti'nin idari taksimatında Ertuğrul Sancağı olarak yer alan Bilecik ve çevresi hakkında bugüne kadar gün yüzüne çıkmamış belgeler ortaya koyuyor.
Konuyla ilgili Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Azmi Özcan “Tarihi kimliğimizin ve bu topraklar üzerinde varlığımızın tescilini temsil eden kültürel varlıklar içerisinde arşiv belgelerinin ayrı bir önemi vardır. Osmanlı Devleti'nin hafızası olarak bilinen ve her geçen gün yeni belgelerin araştırmaya açıldığı Osmanlı Arşivi'nde tabiatıyla Bilecik ve çevresiyle ilgili birçok belge ve defter de yer almaktadır.
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi'nin ortak çalışmasında, Bilecik ve çevresinin tarihi ve kültürel geçmişi ile ilgili önemli belgelere yer verilmiştir. Üniversite olarak gayemiz, bu bilgi ve belgelerin ışığında bölgenin tarihi geçmişinin sağlam kaynaklara dayanılarak daha kapsamlı bir şekilde araştırılıp ortaya çıkartılmasında yardımcı olacaktır” dedi.
Gazetemizin baskısını gerçekleştirdiği “Osmanlı Belgelerinde Bilecik” kitabının proje yöneticileri Prof. Dr. Azmi ÖZCAN Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Rektörü, Doç.Dr. Mustafa BUDAK Devlet Arşivleri Genel Müdür Yardımcısı, Dr. Önder Bayır Daire Başkanı, Abdullah VANLIOĞLU Daire Başkanı. Proje Sorumluları ve Yayın Komisyonunda ise Cevat EKİCİ Koordinatör, Mehmet GÜNEŞ, Orhan ÖZDİL, Eyüp AŞIK, Mustafa ÖZBEK. Grafik Tasarımı İsa Kalkan ve Gazetemiz Sayfa Editörü Mehmet Erdal tarafından yapıldı. Fotoğraf konusunda Şefik Kanyılmaz, Teknik Hizmetlerde Mehmet Yağcı ve Mustafa Serin yer alırken baskısını gazetemizin matbaa tesislerinde basıldı.
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Azmi Özcan kitabın sunuşunu şöyle yaptı: “Bir cihan imparatorluğunun temellerinin atılmasına tanıklık eden Bilecik, Söğüt ve çevresi, tarih boyunca bu imparatorluğun beşiği olarak tanınmıştır. Osmanlı Devleti’nin kurucu üç âbidevî şahsiyetinden Osman Gazi’nin babası Ertuğrul Gazi’nin Söğüt’te, Şeyh Edebali’nin Bilecik’te ve Dursun Fakıh’ın ise Ertuğrul Gazi’nin türbesi karşısındaki bir tepede medfûn bulunmaları yıllar boyu Bilecik ve çevresine ayrı bir önem verilmesinde etkili olmuştur. Bölge, ilk çağlardan itibaren Avrupa, Asya ve Mâverâünnehir arasında köprü durumunda olan Anadolu topraklarında birçok geçiş güzergâhının da kesiştiği önemli bir konumda bulunmaktadır. Mudanya ve Gemlik iskelelerine gelerek oradan Konya’ya gitmek isteyen yolcuların Söğüt’ten geçmesi, İstanbul’un fethedilmesinden sonra ise hac kafilelerinin geçiş güzergâhında bulunması ve önemli bir ticaret yolu olan İpek Yolu’nun Söğüt ve Bilecik üzerinden geçmesi bu bölgenin önemini daha da arttırmıştır.
Osmanlı Devleti’nin idari taksimatında Ertuğrul Sancağı olarak yer alan Bilecik ve çevresi hakkında bugüne kadar ne yazık ki sınırlı sayıda çalışmalar yapılmıştır. Tarihi kimliğimizin ve bu topraklar üzerinde varlığımızın tescilini temsil eden kültürel varlıklar içerisinde arşiv belgelerinin ayrı bir önemi vardır. Osmanlı Devleti’nin hafızası olarak bilinen ve her geçen gün yeni belgelerin araştırmaya açıldığı Osmanlı Arşivi’nde tabiatıyla Bilecik ve çevresiyle ilgili birçok belge ve deft er de yer almaktadır.
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi’nin ortak çalışmasında, Bilecik ve çevresinin tarihi ve kültürel geçmişi ile ilgili önemli belgelere yer verilmiştir. Üniversite olarak gayemiz, bu bilgi ve belgelerin ışığında bölgenin tarihi eçmişinin sağlam kaynaklara dayanılarak daha kapsamlı bir şekilde araştırılıp ortaya çıkartılmasında yardımcı olmaktır.
Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda ve sonraki yıllarında önemli bir merkez konumunda olan Bilecik, Söğüt ve çevresi hakkındaki değerli belgeleri kapsayan bu eserin hazırlanmasında emeği geçen başta proje sorumluları olmak üzere Üniversitemiz Tarih Bölümü ile Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi mensuplarını tebrik eder, katkıda bulunanlara ve eserin baskısını üstlenen Bilecik Belediye Başkanlığına müteşekkir olduğumuzu ifade etmek isterim.
Eserin araştırıcılara ve ilgililere faydalı olmasını dilerim.
Doç. Dr. Yusuf SARINAY
Devlet Arşivleri Genel Müdürü
Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Tr. Yusuf Sınay'da kitabın sunuş yazısını şöyle kaleme aldı: “Bilecik, Marmara bölgesinin güneydoğusunda Bursa ile Eskişehir arasında bulunur.
1071 yılından sonraki fetih hareketleri sırasında Bilecik, Selçuklu egemenliğine girdi. Ertuğrul Bey, Selçuklulara yardımdan sonra Ankara yakınındaki Karacadağ’a yerleşti, bir müddet sonra Selçuklu sultanından uygun bir yer istemesi üzerine kendisine Domaniç, Söğüt ve Karacaşehir verildi. Osman Bey de İnegöl ve Karacahisar’ı aldı, 1299 yılında bir hutbe okutarak bölgesinde bağımsızlığını ilan etti, ardından Bilecik’i fethetti. Şehir, Osmanlılar zamanında Bursa-Eskişehir güzergâhında önemli bir konaklama yeri oldu. Bilecik, klasik dönemde Eskişehir ve çevresinden oluşan Sultanönü Sancağı’nın bir kazasıydı. 1885’te mutasarrıflığa dönüştürülerek bu mutasarrıfl ığa Ertuğrul Gazi’nin adı verildi.
Millî Mücadele yıllarında Bilecik üç defa Yunan işgaline uğradı. Söz konusu işgaller, 1922’de sona erdi. Yunan kuvvetleri yenildikten sonra şehri boşaltırken büyük bir yangın çıkarıp şehre büyük zarar verdiler.
Marmara Bölgesi’nin önemli bir şehri olan Bilecik ile ilgili olarak Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi tarafından ortaklaşa hazırlanan bu kitap, şehrin dünü ve bugünü arasında bir köprü kurma gayesini gütmektedir. Toplam 166 belge ve deft er, 8 fotoğraf, 2 harita ve 2 plandan oluşan kitaptan Bilecik’le ilgili Osmanlı Arşivi’nden seçilen ve 1559–1919 yılları arasını kapsayan belgeler bulunmaktadır.
Bu belgelerde idare, askerlik, ekonomi, bayındırlık, eğitim ve kültür konularında bilgiler yer almaktadır. Bu bağlamda tarihi süreç içerisinde Bilecik’e bağlı olan köy ve kasabalar; bölgedeki güvenlik kurumları ve faaliyetleri; bölgede yetiştirilen ürünler; inşa edilen tren, postane, suyolları, cami ve mescit gibi sosyal ve dini kurumlar; okullar vb. hususlarda önemli bilgileri bu kitapta bulmak mümkündür. İlgililere faydalı olmasını temenni ederim.
Saygılarımla...
Bilecik Belediye Başkanı Selim Yağcı'da kitabın sunuşunda şu ifadelere yer verdi: “Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşunda ev sahipliği yapmış olan ilimiz, tarihi açıdan birçok önemli değere sahiptir. İlimizin tarihi, bugüne kadar çeşitli araştırmalara konu olmakla birlikte bu araştırmalar arasında Osmanlı İmparatorluğu dönemine ait devletin resmi arşiv belgelerine dayanarak yapılan çalışmaların sayısının az olduğu gözlemlenmektedir.
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi ile Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından ortaklaşa hazırlanan bu eserde, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Bilecik ve çevresinde meydana gelen önemli olaylar ve devletin bu bölgedeki faaliyetleri ile ilgili belgelerle tarihe iz bırakan, çekildiği dönemi yansıtan fotoğrafl ar ilimiz tarihi hakkında araştırma yapacak olanlara sunulmuştur. Şüphesiz ki bu çalışma, bundan sonra yapılacak araştırmaların da önünü açacak, bilinmeyen birçok konu gün yüzüne çıkacaktır.
Bilecik Belediye Başkanlığı olarak Bilecik ve çevresi ile ilgili arşiv belgelerini yayına hazırlayan Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi ve Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü yetkililerine teşekkür ediyor, böyle değerli bir eserin yayınlanmasına katkıda bulunmaktan büyük bir mutluluk duyuyorum”