BŞEÜ'den Özel Bireyler İçin Bilimsel Atılım

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Raif Zileli, dünyanın en saygın bilimsel yayın organları arasında yer alan ve Q1 kategorisinde bulunan BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation (2026) dergisinde yayımlanan "Game-based and individualized movement training improves physiological and motor outcomes in young adults with autism spectrum disorder: an experimental study from Türkiye" başlıklı çalışması ile önemli bir akademik başarıya imza attı.

Gerçekleştirilen çalışmada, oyun temelli ve bireyselleştirilmiş hareket eğitimi programının otizm spektrum bozukluğu tanılı genç yetişkinlerde fizyolojik (vücut ağırlığı, yağ oranı, vücut kitle indeksi) ve motor çıktılar (denge, reaksiyon süresi, motor hız) üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlandı.

Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişim güçlükleri, sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranış örüntülerinin yanı sıra motor işlevlerde görülen belirgin farklılıklarla karakterize edilen nörogelişimsel bir bozukluktur. Son yıllarda yapılan araştırmalar, otizmli bireylerin özellikle denge, postüral kontrol, reaksiyon süresi ve ardışık motor hız gibi temel becerilerde akranlarına kıyasla geri kaldığını gösteriyor. Otizmli bireylerde egzersiz temelli müdahaleler, gün geçtikçe daha fazla araştırılıyor. Son yıllarda yürütülen sistematik derlemeler, fiziksel aktivite programlarının motor beceriler ve sağlıkla ilişkili fiziksel uygunluk üzerinde olumlu etkiler sağladığını ortaya koydu fakat, Türkiye bağlamında bu alandaki deneysel araştırmaların oldukça sınırlı olduğu biliniyor.

Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, oyun temelli ve bireyselleştirilmiş hareket eğitimi programının sekiz haftalık uygulama sonrasında özellikle vücut kompozisyonu ve motor hız üzerinde anlamlı iyileşmeler sağladığını, reaksiyon süresi için de güçlü bir etki eğilimi ortaya koyduğunu gösteriyor. Bu yönüyle gerçekleştirilen çalışma, otizmli bireylerde hareket temelli müdahalelerin yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda bilişsel ve günlük yaşam becerilerini destekleyebilecek çok boyutlu bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor.

Türkiye'de nadir görülen kontrollü deneysel tasarımıyla literatüre önemli bir katkı sunan araştırma, rehabilitasyon merkezleri, özel eğitim kurumları ve aile temelli uygulamalar için uygulanabilir, motive edici ve sürdürülebilir bir model öneriyor. Ayrıca bireyselleştirilmiş ve oyunlaştırılmış yaklaşımların katılımı artırarak müdahalelerin etkinliğini güçlendirebileceğini vurgulayarak, alandaki uygulamalara yenilikçi bir perspektif kazandırıyor.

BŞEÜ, özel gereksinimli bireylere yönelik bilimsel yaklaşımı, duyarlılığı ve yenilikçi vizyonuyla yalnızca akademik alanda değil, toplumsal sorumluluk bağlamında da öncü bir rol üstleniyor. Dünyanın en saygın bilimsel dergilerinde yayımlanan sağlık bilimlerinden eğitime uzanan disiplinler arası çalışmalarıyla, otizm başta olmak üzere farklı gelişimsel özelliklere sahip bireylerin yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen BŞEÜ; kanıta dayalı, uygulanabilir ve sürdürülebilir modeller geliştirerek hem ulusal hem de uluslararası literatüre güçlü katkılar sunuyor. Araştırma, eğitim ve uygulamayı bütünleştiren bu yaklaşım sayesinde, özel gereksinimli çocukların ve gençlerin fiziksel, bilişsel ve sosyal gelişimlerini destekleyen programlar hayata geçirilirken aileler, eğitimciler ve uzmanlar için yol gösterici çözümler üretiliyor.