BŞEÜ'den Tarımda Kalite ve Verimliliği Güçlendiren Yenilikçi Test Yöntemi

BŞEÜ Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gamze Kaya, dünyanın en saygın bilimsel yayın organları arasında yer alan ve Q1 kategorisinde bulunan Seed Science and Technology (2026) dergisinde yayımlanan “A new potential seed vigour test for pepper: excess water stress (EWS)” başlıklı çalışması ile önemli bir akademik başarıya imza attı.

Gerçekleştirilen çalışmada, biber tohumlarında çimlenme ve çıkış performansını belirlemede kullanılan tohum güç testlerinden daha yüksek kesinlikte sonuçlar veren yeni bir tohum güç testi geliştirildi. Geliştirilen bu yeni yöntemde, biber tohumlarının gücünü ve kalitesini belirlemede kullanılan mevcut testlere göre daha yüksek kesinlikte sonuçlar elde edildi. Mevcut yöntemlerde tohumlara yüksek sıcaklık, yüksek ortam nemi veya tohum nemi uygulanırken, geliştirilen bu yöntemde tohumların çimlenmesi için gerekli olan optimum su miktarından 3-5 kat daha fazla su kullanılıyor. Bu sayede tohumlar ortamdaki fazla su nedeniyle çimlenme için ihtiyaç duydukları oksijene sınırlı şekilde ulaşmaktadır. Bu koşullarda güçlü tohumlar çimlenirken, zayıf tohumlar çimlenemiyor. Bu yöntem sayesinde, tohumluk miktarı daha hassas bir şekilde ayarlanabilmektedir. Ayrıca, mevcut yöntemlere göre daha kolay, daha ucuz olmakla birlikte kimyasal ve özel aletler de gerektirmezken tohum kaynaklı patojenler de oluşturmuyor.

Çalışmadan elde edilen sonuçlar, geliştirilen bu yeni yöntem sayesinde özellikle yerli tohumluk firmalarının daha yüksek kalitede tohum üretmesinin mümkün olduğunu gösteriyor. Bu sayede çiftçiler, daha kaliteli tohumluk kullanarak hem daha yüksek verim hem de daha kaliteli ürün elde edebilecek. Ayrıca yerli tohumluk firmaları, ürettikleri yüksek kaliteli tohumlarla uluslararası pazarlarda rekabet avantajı kazanacak, farklılık yaratacak ve daha fazla tercih edilecek. Gelecekte bu yöntemin, Uluslararası Tohum Test Birliği (ISTA) tarafından biber tohumları için standart bir yöntem olarak kabul edilmesi de bekleniyor.

BŞEÜ bünyesinde yürütülen bu çalışma, ilimizin ve bölgemizin tarımsal ihtiyaçlarına bilimsel çözümler üretme hedefimizin önemli bir yansıması olarak yorumlandı. Geliştirilen yeni tohum kalite değerlendirme yöntemi, yerli tohumluk firmalarının daha yüksek kalitede üretim yapmasına katkı sağlayarak hem çiftçilerin üretim verimliliğini hem de ürün kalitesini artırma potansiyeli taşıyor. Bu yönüyle çalışma, BŞEÜ'nün bilimsel bilgi üretimini doğrudan bölgesel kalkınma ve tarımsal gelişimle buluşturan yaklaşımını ortaya koyuyor. Elde edilen bulguların yerli tohumculuk sektörünün rekabet gücünü artırması ve gelecekte uluslararası standartlara katkı sunma potansiyeli, BŞEÜ'nün araştırma kapasitesinin ve uygulamaya dönük bilim üretme hedefinin bir göstergesi olarak ön plana çıkıyor. Bu başarı, üniversitenin güçlü akademik altyapısı, gelişmiş laboratuvar imkânları ve bölgesel ihtiyaçlara duyarlı araştırma anlayışıyla, tarımsal üretimde sürdürülebilirlik ve katma değer oluşturma stratejisini destekliyor.