BŞEÜ'den Uluslararası Katkı

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Serhat Ay, dünyanın en saygın bilimsel yayın organları arasında yer alan ve Q1 kategorisinde bulunan Geoforum (2026) dergisinde yayımlanan “Gentrification of mobility through digital platforms: influencer-led commodification of public rail transport” başlıklı çalışması ile önemli bir akademik başarıya imza attı.

Influencer ekonomisinin coğrafi boyutlarını ele alan “Opening the geographical black box of the influencer economy” başlıklı özel sayı kapsamında yayımlanan çalışma, ağırlıklı olarak mahalleler, konut alanları ve kentsel mekânlar üzerinden tartışılan soylulaştırma kavramına yeni bir boyut kazandırıyor.Soylulaştırma, genel anlamıyla bir yerin giderek popülerleşmesi ve ekonomik değer kazanması sonucunda esas sakinlerinin artan maliyetler ve değişen kullanım biçimleri nedeniyle o yerde kalmakta zorlanmasını ifade ediyor. Araştırma ise bu sürecin yalnızca sabit mekânlarla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor ve hareketliliğin kendisinin de soylulaşabileceğini ileri sürüyor.

Çalışmada bu dönüşüm Türkiye’nin en bilinen demiryolu hatlarından biri olan Doğu Ekspresi üzerinden inceleniyor. Uzun yıllar boyunca Ankara ile Kars arasındaki şehirlerde yaşayan yerel halkın, öğrencilerin, çalışanların ve ailelerin kullandığı erişilebilir bir kamu ulaşım hizmeti olan Doğu Ekspresi, özellikle YouTube ve Instagram gibi dijital platformlarda yayımlanan seyahat ve influencer içerikleriyle birlikte yeni bir anlam kazandı. Tren yolculuğu zamanla yalnızca bir noktadan diğerine ulaşma biçimi olmaktan çıkarak görüntülenen, paylaşılan, estetikleştirilen ve turistik bir deneyim olarak pazarlanan bir ürüne dönüştü.

Araştırma bulguları, influencer içeriklerinin tek başına değil; tur şirketleri ve kamusal tanıtım politikalarıyla birlikte işleyerek Doğu Ekspresi’nin görünürlüğünü ve ticari değerini artırdığını gösteriyor. Ancak bu dönüşüm aynı zamanda hattı ulaşım amacıyla kullanan yolcular açısından yeni erişim sorunları ortaya çıkarıyor. Tren turistik bir deneyim olarak giderek daha fazla talep görürken, geleneksel kullanıcıların bilet bulması ve kamu ulaşım hizmetine erişmesi güçleşebiliyor. Bu dönüşümü “hareketliliğin soylulaştırılması” kavramıyla açıklıyan araştırma, soylulaştırılan unsurun her zaman bir mahalle, konut alanı veya sabit bir mekân olmak zorunda olmadığını; bir ulaşım hattının ve dolayısıyla yolculuk yapabilme imkânının da ekonomik olarak yeniden değerlenebileceğini ve belirli toplumsal gruplar için giderek daha zor erişilebilir hâle gelebileceğini ortaya koyuyor.

Bu yönüyle çalışma, yaklaşık 60 yıllık soylulaştırma literatürünün kavramsal sınırlarını genişleterek hareketlilik ile soylulaştırma arasında yeni bir araştırma alanı açıyor. Dijital platformların yalnızca mekânları ve destinasyonları tanıtan araçlar olmadığını; kamusal ulaşım hizmetlerinin ekonomik değerini, kullanıcı profilini ve erişilebilirliğini de etkileyebilecek aktörler hâline geldiğini gösteriyor. Bu nedenle çalışma; kamusal erişilebilirlik, ulaşım hakkı ve hareketlilik adaleti gibi güncel tartışmalara da katkı sunuyor.

Bu uluslararası akademik başarı, yalnızca bilimsel üretim kapasitesinin artışı açısından değil, aynı zamanda toplumsal fayda üretme potansiyeli bakımından da büyük önem taşıyor. BŞEÜ, araştırma faaliyetlerini toplumsal ihtiyaçlara duyarlı, çözüm odaklı ve sürdürülebilir bir yaklaşımla desteklerken bilimsel bilginin toplum yararına dönüştürülmesini stratejik bir öncelik olarak benimsiyor. Dijital platform ekonomileri, kamusal ulaşım ve toplumsal eşitsizlikler arasındaki ilişkiyi görünür kılan bu çalışma, güncel toplumsal dinamikleri analiz ederek önemli çıkarımlar sunuyor. Aynı zamanda, üniversitemizin sosyal bilimler alanında uluslararası düzeydeki akademik görünürlüğünü artıran, nitelikli bilimsel üretim kapasitesini güçlendiren ve literatüre özgün katkı sağlayan önemli bir araştırma niteliği taşıyor.