İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmeti Süreç Rehberi

İş sağlığı ve güvenliği hizmeti, yalnızca belirli belgelerin hazırlanmasından oluşan tek seferlik bir işlem değildir. İş güvenliği uzmanının çalışma ortamını izlemesi, işyeri hekiminin sağlık gözetimini yürütmesi, risklerin değerlendirilmesi, çalışanların bilgilendirilmesi ve gerekli kayıtların tutulması birbiriyle bağlantılı süreçlerdir. Bu nedenle hizmet planlanırken işyerinin faaliyetleri, tehlike sınıfı, çalışan yapısı ve sahadaki koşullar birlikte ele alınır.

Orhan OSGB tarafından sunulan iş sağlığı ve güvenliği hizmeti süreçleri iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekli durumlarda diğer sağlık personelinin görev alanlarını kapsar. Bu yapı içinde rehberlik, risk değerlendirmesine katılım, çalışma ortamı ve sağlık gözetimi, eğitim, bilgilendirme, kayıt ve ilgili birimlerle iş birliği gibi çalışmalar birbirini tamamlar.

Bilecik Haber'i Google'da haber kaynağınız olarak ekleyin

Kaynak ekle →

İSG hizmetinde süreç nereden başlar?

Sağlıklı bir süreç için önce işyerinin mevcut koşullarının anlaşılması gerekir. Yapılan işin niteliği, kullanılan ekipmanlar ve maddeler, çalışma ortamı, çalışanların karşılaşabileceği tehlikeler ve yürürlükteki uygulamalar değerlendirmeye konu olabilir. Böylece uzman ve hekimin çalışmaları yalnızca genel bir kontrol listesine değil, işyerinin gerçek çalışma düzenine göre şekillendirilebilir.

İş güvenliği uzmanının rehberlik görevi; işin planlanması ve uygulanması, makine ve diğer ekipmanların durumu, kişisel koruyucu donanımlar ve alınması gereken güvenlik tedbirleri gibi alanlara uzanır. Uzman, belirlediği iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini işverene yazılı olarak bildirir. İş kazaları ile yaralanmaya yol açmasa bile zarar verme potansiyeli taşıyan olayların nedenlerinin araştırılması ve tekrarın önlenmesine yönelik çalışmalar da bu görev alanının parçaları arasındadır.

Risk değerlendirmesi süreçte nasıl konumlanır?

Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikeleri sistemli biçimde ele alan temel çalışmalardan biridir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamalarına göre 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılması gerekir. Bu çalışma yalnızca iş güvenliği uzmanının tek başına hazırladığı bir belge olarak düşünülmemelidir. Risk değerlendirmesi işverenin oluşturduğu ekip tarafından yürütülür ve ilgili koşullarda iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi de ekibin parçasıdır.

Orhan OSGB'nin hizmet kapsamına göre iş güvenliği uzmanı risk değerlendirmesinin hazırlanması ve uygulanmasıyla ilgili çalışmalara katılır. Değerlendirme sonucunda gerekli görülen sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene öneriler sunar ve uygulamaları takip eder. İşyeri hekimi de risk değerlendirmesine sağlık boyutuyla katılarak çalışanların özelliklerinin ve sağlık açısından önem taşıyan koşulların değerlendirilmesine katkı verir.

Çalışma ortamı gözetimi neyi kapsar?

İSG yönetiminde belgenin hazırlanması kadar çalışma ortamındaki uygulamanın izlenmesi de önemlidir. İş güvenliği uzmanı çalışma ortamının gözetimini gerçekleştirir; mevzuat kapsamında yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümlerin planlanması ile uygulamaların kontrolünde görev alır. Kaza, yangın ve patlama gibi durumların önlenmesine yönelik çalışmalara katılması da hizmet kapsamındadır.

Acil durum planlarının hazırlanmasına katkı verilmesi, ilgili eğitim ve tatbikatların izlenmesi ve işyerinin belirlenen plan doğrultusunda hareket edip etmediğinin kontrol edilmesi bu sürecin devamıdır. Böylece çalışma ortamı gözetimi, yalnızca mevcut tehlikeleri tespit etmeye değil, alınan tedbirlerin sahadaki karşılığını takip etmeye de odaklanır.

İşyeri hekiminin rolü nedir?

İşyeri hekiminin görev alanında sağlık gözetimi önemli bir yer tutar. Hekim, çalışanların sağlık gözetimi ve çalışma ortamının gözetimiyle ilgili konularda işverene rehberlik eder. İşin organizasyonu, çalışma koşulları, kişisel koruyucu donanımlar ve iş ile çalışanın uyumuna ilişkin sağlık yönünden değerlendirmeler de bu kapsam içinde yer alabilir.

Sağlık gözetiminde işe giriş ve periyodik muayeneler ile gerekli tetkikler çalışanın kişisel özellikleri, işin niteliği, işyerinin tehlike sınıfı ve risk değerlendirmesi sonuçları dikkate alınarak ele alınır. Bu nedenle işe giriş OSGB sürecinde gerçekleştirilen sağlık değerlendirmesini bütün çalışanlar için değişmeyen tek bir tetkik listesine indirgemek doğru değildir. Gerekli değerlendirme işin ve çalışanın koşullarına göre yapılır.

Uzman hekim ve diğer sağlık personeli nasıl birlikte çalışır?

Görev alanı Süreçteki temel işlev

İş güvenliği uzmanı Rehberlik, risk değerlendirmesine katılım, çalışma ortamı gözetimi, eğitim ve güvenlik uygulamalarının takibinde görev alır.

İşyeri hekimi Sağlık gözetimi, risk değerlendirmesinin sağlık boyutu, çalışanların bilgilendirilmesi ve iş sağlığı çalışmalarında görev alır.

Diğer sağlık personeli İşyeri hekimiyle birlikte planlama, izleme, veri toplama, kayıt, sağlık öykülerinin alınması ve sağlık eğitimleri gibi çalışmalara destek verir.

Bu görevlerin birbirinden tamamen bağımsız yürütülmesi yerine bilgi paylaşımı ve iş birliği önem taşır. Örneğin işyeri hekimi ile iş güvenliği uzmanı iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirmelerde birlikte çalışabilir. Yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporu gibi süreçlerde de iki profesyonelin görevleri kesişir.

Eğitim ve bilgilendirme neden ayrı bir süreçtir?

İşyerinde belirlenen bir riskin yalnızca kayıt altına alınması yeterli değildir. Çalışanların görevleriyle ilişkili riskleri, korunma yöntemlerini ve uygulanması gereken kuralları bilmesi gerekir. İş güvenliği uzmanı çalışanların İSG eğitimlerinin mevzuata uygun biçimde planlanması için çalışma yapar ve bilgilendirme faaliyetlerinin yürütülmesini takip eder.

İşyeri hekimi de çalışanları işyerindeki riskler, sağlık gözetimi, işe giriş ve periyodik muayeneler hakkında bilgilendirir. Genel sağlık, hijyen, kişisel koruyucu donanımlar ve toplu korunma yöntemleri gibi konular görev kapsamına girebilir. Eğitim böylece yalnızca başlangıçta tamamlanan bir formalite değil, işyerindeki koruyucu yaklaşımın devam eden unsurlarından biri olur.

Mobil sağlık taraması İSG sürecine nasıl bağlanır?

Mobil sağlık taraması ile genel İSG hizmeti aynı kavram değildir. Mobil uygulamalar gerekli sağlık tetkiklerinin işyerinde organize edilmesine yardımcı olabilirken genel İSG süreci daha geniş bir çerçeveye sahiptir. Sağlık gözetimi, çalışma ortamı gözetimi, risk değerlendirmesi, uzman ve hekim çalışmaları, eğitim ve kayıt faaliyetleri bu geniş yapının farklı parçalarıdır.

Bu ayrım özellikle hizmet planlamasında önem taşır. İşyerinde sağlık taraması gerçekleştirilmesi, diğer İSG çalışmalarının kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez. Benzer şekilde risk değerlendirmesinin hazırlanmış olması da sağlık gözetimi veya çalışan eğitimlerinin yerine geçmez. Her çalışma kendi amacı doğrultusunda yürütülür ve gerekli noktalarda diğer süreçlerden elde edilen bilgilerle ilişkilendirilir.

Kayıt ve takip aşamasında nelere dikkat edilir?

İSG çalışmalarının sürekliliği için gerçekleştirilen faaliyetlerin izlenebilir olması gerekir. İş güvenliği uzmanı çalışma ortamı gözetimi sonuçları ve gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili kayıtların oluşturulmasında görev alır. İşyeri hekimi sağlık gözetimi çalışmalarını kaydeder ve ilgili değerlendirmelerin hazırlanmasına katkıda bulunur. Diğer sağlık personeli de görev alanı içinde veri toplama ve kayıt süreçlerini destekler.

Takip yaklaşımı, tespit edilen bir konunun yalnızca rapora yazılıp bırakılmasını önlemeye yardımcı olur. Önerilen önlemlerin uygulanması, gerekli kontrol ve ölçümlerin planlanması, eğitimlerin gerçekleştirilmesi ve yeni koşullar ortaya çıktığında değerlendirmelerin gözden geçirilmesi sürecin devamlılığını sağlar.

OSGB hizmeti işverenin sorumluluğunu devreder mi?

Hayır. İş sağlığı ve güvenliği alanında dışarıdan hizmet alınması işverenin yasal sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. OSGB; yetkili profesyoneller aracılığıyla görev alanındaki İSG çalışmalarını yürütürken işverenin de işyerindeki sağlık ve güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin sorumlulukları devam eder.

Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamalarına göre bir OSGB bünyesindeki iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekiminin bir işyerinde hizmet verebilmesi için ilgili koşulları karşılaması ve görevlendirmenin İSG-KATİP üzerinde tanımlanması gerekir. Bu nedenle hizmet başlangıcında yalnızca saha programına değil, görevlendirme ve kayıt süreçlerinin uygun şekilde yürütülmesine de dikkat edilir.

Süreç yönetiminde temel yaklaşım ne olmalı?

İş sağlığı ve güvenliği yönetiminin işlevsel olması için uzman görevlendirmesi, sağlık gözetimi, risk değerlendirmesi, çalışma ortamının izlenmesi, eğitim ve kayıt faaliyetlerinin birbirinden kopuk işlemler olarak görülmemesi gerekir. Sahadan elde edilen bir bulgu risk değerlendirmesini etkileyebilir; sağlık gözetiminden çıkan değerlendirmeler çalışma ortamında ek inceleme ihtiyacını gündeme getirebilir; yeni bir çalışma yöntemi ise eğitim ve güvenlik talimatlarının yeniden ele alınmasını gerektirebilir.

Orhan OSGB'nin yayımladığı hizmet kapsamı da iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin görevlerini bu bağlantılı yapı içinde ele alır. İşyerinin ihtiyacı belirlenirken çalışan sayısı ve tehlike sınıfı gibi temel bilgilerle birlikte yapılan işin niteliğinin ve sahadaki koşulların değerlendirilmesi, uygulanacak hizmetlerin doğru çerçevede planlanmasına yardımcı olur.