TÜKETİCİYİM HAKLARIMI BİLİYORUM

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca yeni yasal düzenlemeleri, tüketicinin var olan haklarını tek tek irdeliyoruz. 

Tüketicinin korunması gereken haklarının varlığı ile akdetmiş olduğu sözleşmelerde cayma hakkının kapsamı yenilenerek düzenlenmiştir. Cayma hakkı hakkının kullanılması tüketici adına çok önemlidir. Bu hak ile tüketici, cezai şart ödemeksizin akdedilen sözleşmeden caymış bulunur. Sözleşmenin hüküm ve sonuçları meydana gelmeyecektir. Önemli gelişme olarak pek çok vatandaşımızın mağduriyet yaşadığı sözleşmelerden; kapıdan yapılan satışlarda ve mesafeli satışlarda 7 gün, devre tatil sözleşmelerinde ise 10 gün olan cayma süreleri 14 güne çıkarılmıştır. Bu sayede caymaya ilişkin süreler genişlemiştir. Diğer önemli gelişme ise; daha önce uygulamada olmayan bazı alanlarda cayma sürelerini ilk defa uygulamaya koyulmuş olmasıdır. Bunlar; ön ödemeli konut satışları, tüketici kredisi sözleşmeleri ve finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmelerde 14 günlük cayma süresi ile taksitle satış sözleşmelerinde ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na paralel olarak 7 günlük cayma hakkının düzenlenmesidir. Bu yasa daha tüketici lehine hususları hüküm altına almıştır. 

Tüketici mağduriyetinin yaşandığı ayıplı mal ve hizmete ilişkin yeni düzenlemeler hükme alınmıştır ki; bunlar azami derecede önemlidir. Eski yasada olduğu gibi; ayıplı mallarda satıcının sorumluluğu taşınır mallarda, malın tesliminden itibaren 2 yıl, taşınmaz mallarda ise 5 yıl olarak belirlenmiştir. Ancak yeni ve önemli bir uygulama; zaman aşımı süresi içerisinde kalmak kaydıyla, ilk 6 ay içinde ortaya çıkan ayıplarda malın ayıplı olmadığını satıcı ispat edecektir. Ayıp; ağır kusur veya hile ile gizlenmişse, zaman aşımı süresinden tüketici aleyhine olarak yararlanamayacaktır. Ayıp karşısında tüketicinin satıcıya karşı kullanacağı hakları da şöyledir:

-Sözleşmeden dönmek

-Ayıp oranında satış bedelinden indirim istemek

-Ücretsiz onarım istemek

-Satılanın ayıpsız misli ile değiştirilmesini istemek.

Malumunuz tüketici olarak hepimiz kredi kullanmaktayız. Tabi bu tüketici kredi sözleşmelerinde ne haklarımız mevcut ne yazık ki bilememekteyiz. Tüketici kredisi ve konut finansmanı (mortgage) sözleşmelerinde tüketiciye yeni haklar tanımaktadır. Yeni yasa ile tüketiciye sağlanan haklar:

-Kredi sözleşmesi imzalanmadan önce, tüketicinin sözleşme şartları hakkında bilgilendirilmesi zorunlu kılınmıştır.

-Tüketicilere, tüketici kredisi sözleşmesinden 14 gün içinde cayma hakkı getirilmiştir.

-Tüketicinin açık talebi olmaksızın, krediyle ilgili sigorta yaptırılması yasaklanmıştır.Tüketicinin sigorta yaptırmak istemesi halinde ise istediği sigorta şirketi ile imzaladığı poliçe, kredi veren tarafından kabul edilmek zorunda olacaktır.

-Bankaların, kredinin ödenmesi için açılan hesaplardan, sadece kredi ile ilgili işlemler yapılması durumunda tüketicilerden ücret ya da masraf talep etmesi yasaklanmıştır. Bu hesabın, tüketicinin aksine yazılı talebi olmaması halinde kredinin ödenmesi ile kapanması zorunlu tutulmuştur. Bu önemli düzenlemedir.

-Tüketicinin açık talimatı olmadan Bankalar, kredi sözleşmesi ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapamayacaktır.

Bunların tamamı yeni yasa ile gelen düzenlemelerdir. Ayrıca konut kredisi çeken tüketicilerin, bu kredilerini erken ödemeleri durumunda mevcut düzenlemelere göre; ödemek zorunda oldukları %2’lik erken ödeme tazminatının, kalan vadesi 36 ayı aşmayan kredilerde erken ödenen tutarın %1’ini geçemeyeceği düzenlenmiştir.

Genel hükümler olmak üzere tüketici yasasında  düzenlenen değişiklikleri konu edinmeye çalıştık. Tüketici olarak çekmiş olduğumuz kredilerden ötürü alınan dosya masraflarına ilişkin yasal düzenleme halen kabul görmektedir. Bankacılık işlemlerinde; faiz dışında hangi hizmetlerden ücret, komisyon ve masraf alınacağı hususu, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme Değerlendirme Kurumu tarafından belirlenecektir. Bu da yine ilk defadüzenlenen bir maddedir ve çok önemlidir. Tüketicilerin en fazla mağduriyet yaşadığı alanların başında Bankacılık hizmetlerinden alınan ücret ve komisyonlar gelmektedir. Yapılacak düzenlemeyle Bankaların tüketiciden haksız olarak aldığı ücret ve komisyonların önüne geçilecektir. 

Önceki tarihlerde alınan dosya masrafları ilişkin yürürlükteki yasal düzenleme ile değeri iki bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda ilçe tüketici hakem heyetlerine, üç bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine, büyükşehir statüsünde bulunan illerde ise iki bin Türk Lirası ile üç bin Türk Lirası arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamayacaktır. 

Yeni tüketici yasasının getirmiş olduğu genel düzenlemeleri kaleme almış bulunuyoruz. Gelecek hafta yine tüketici hukukuna devam edeceğiz. Soru, görüş ve önerileriniz için e-posta adresi; [email protected]