"6 OSB VAR 4’Ü BOŞ"

Anadolu OSB ve OSBDER Başkanı Hüseyin Kutsi Tuncay "Bilecik'te 6 tane OSB var bunlardan 4'ü boş"

Haber Merkezi

Bilecik'te bulunan Organize Sanayi Bölgelerinin bir kısmının neredeyse boş olması OSB'lerin adını, "Oralar Sanayiciyi Beklemiyor" şeklinde algılanmasına neden oluyor. Anadolu OSB ve OSBDER Başkanı Hüseyin Kutsi Tuncay, Afyon'un 7 ilçesinde her milletvekilinin bir OSB yaptırmasına değinerek, "Bu gibi sebeplerden dolayı 7 OSB'nin 6'sı boş. Bilecik'te 6 tane OSB var 4'ü boş." dedi.

Ekonomist ve Yazar Uğur Civelek'de OSB seçimlerinin önemli bir faktör olduğunu belirterek, "Yatırım yapılan bölgenin ihtiyacı olup olmadığı ikinci plana kalıyor. Yani evdeki hesap çarşıya uymuyor" şeklinde konuştu.

Türkiye'de bir türlü çözülemeyen ve iş dünyasında da eleştirilere konu olan OSB'ler için uzmanlarplansızlığın en büyük sorun olduğunu açıkladılar. Gerek yer seçiminden kaynaklanan gerekse hükümetin uyguladığı teşvik politiklarıyla birbirine yakın iller arasında sanayi rekabetini yok eden  OSB'lerin ilk kez hayata geçmesi 1962 yılında Bursa'da oldu. Organize sanayi bölgeleri, ilk başlarda bir sanayi politikasından çok, kentleşme politikası aracı olarak kullanılmaktaydı. Bugün Türkiye’de yer seçimi, kamulaştırma, projelendirme, alt yapı yatırımı ve işletme aşamasında olan, çeşitli sektörlerde 33 ihtisas, 233 karma olmak üzere Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda 266 OSB bulunmakta. İşsizlik nedeniyle İstanbul, Ankara gibi büyük kentlere göç eden vatandaşların her bir için yaklaşık 8 bin dolarlık altyapı harcaması yapılırken, bu rakam küçük ilçelerde bin doların altına inebiliyor. Bu nedenle istihdam artışı ve göçün anahtarının bu küçük ilçelere yapılacak nitelikli OSB'ler olduğu kaydedilmekte. 

BİNDEN FAZLA İPTAL

Sanayi Bölgeleri Genel Müdür Vekili Yaşar Öztürk, tüzel kişilik kazanmış OSB’lerdeki 75 bin 285 sanayi parselinin, 59 bin 282 adedi sanayiciye tahsis edildiğini, 16 bin 3 adedinin ise yatırımcısını beklediğini söyledi. Öztürk, tahsis edilen 59 bin 282 adet parselin 43 bin 34 adedinin üretim noktasında olduğunu belirtirken, 10 bin 880 adedinin inşaat halinde bulunduğunu, 5 bin 368 adedinin ise proje aşamasında bulunduğunu vurguladı. Tüm bu açıklamalara karşın asıl sorun sanayicinin belli illerde bu bölgelere yoğun ilgi gösterirken ülkenin büyük kesiminde bu OSB'lerin boş kalması oldu. Örneğin İzmir’de 13 OSB’de 7.5 milyon metrekare boş sanayi arsası var. Biz de uzmanlara “OSB seçimlerinde ne hata yapıldı da bu duruma düşüldü” sorusunu yönelttik.

DOLMADAN, YENİSİ AÇILMASIN

Hüseyin Kutsi Tucay (Organize Sanayi Bölgeleri Derneği (OSBDER) Başkanı): Belli büyüklükteki sanayi yapılaşmalarına, örnek 2 bin metre ve üzeri kapalı alan sanayi yatırımları için yatırımın yapıldığı ilde veya ilçede bulanan OSB'de boş sanayi parseli varsa, belediye veya il özel idareleri tarafından bu yatırımlara inşaat ruhsat verilmemesidir. Bir şehirde mevcut OSB'ler dolmadan yenisine izin verilmemesidir. Türkiye'nin 2023 hedeflerine ulaşması bakımından en önemli araç, OSB'leri yatırım cazibe merkezi, üretim ve ihracat üssüne dönüştürülmesidir. Vergi muafiyet ve istisnaları da OSB'lerde yatırımların artırılmasında çok önemli bir araçtır. "Bir şehirde OSB'lerin yüzde 75 doluluğa gelmediği sürece yenisi açılamaz ve bir organize sanayi bölgesi yüzde 90'lık doluluk oranına gelirse genişleme alanı verilir" diye bir kanun çıkarılmalı ki mevcut OSB'ler daha işlevsel hale gelsin kaynaklar daha verimli kullanılsın. Örneğin Afyon'un 7 ilçesi var her ilçeden bir milletvekili çıkmış her ilçeye bir OSB yapılmış şu an 7 organize sanayi bölgesinin 6'sı boş. Bilecik'de 6 tane OSB var, bunun da dört buçuğu boş. Türkiye'deki OSB'lerin yüzde 47'si boş. Yüzde 53'ünde ise 1 ve 1'den fazla yatırımcısı var. Birçok belediye OSB'leri kendine rakip görüyor. Bu yanlış. 

PLAN HATASI YAPILIYOR

Uğur Civelek (Ekonomist-Yazar): Organize Sanayi Bölgeleri yapılırken seçimler önemli faktördür. İstihdam yaratmak birinci plandadır. Dünyada sanayi üretiminde ciddi dengesizlikler var. Sınai ürün fiyatları şağı yönlü hareket ederek düşüyor. Sınai ürün fiyatları aşağı giderken maliyetleri de aşağıya doğru çekmek gerekiyor. Bunu başarabilmek için de belli bir sermaye yatırımı, otomasyonu gerekiyor. İşte OSB'ler bu ihtiyacı yeterince karşılayamıyor. Teşvikleri düşünürsek verilen teşvikler de OSB'lerden ziyade belli bir ölçeğin üstündeki yatırımlar için veriliyor. OSB'lerin de teşvikten yararlanma kapasite ister istemez düşüyor. Önemli olan OSB'lerin sayısı değil işlevidir. Yatırım yapılan bölgenin ihtiyacına göre OSB açılmalı ve doğru teşviklerle desteklenmelidir. Dünya sanayi sektöründeki duruma müdahele edemesek de en azından komuşularımızla iyi geçinmeliyiz. Böylece yetersiz kalan OSB'lerimiz de ürettiği ürünleri buralarda değerlendirebilir. Ancak bunu da başaramıyoruz. 

DEVLETİ KAZIKLAMANIN YOLU

Mustafa Günenç (Emekli Banka Genel Müdürü): Eskiden OSB'lerin oluşturulması için Ticaret Bakanlığı bünyesinde bir daire başkanlığı bulunuyordu. Fafat daha sonra 'mahalli teşebbüs' denilen kişiler yine mahalli yönetimlerle işbirliği yapıp farklı amaçlara yönelince olur olmaz yerlere OSB kurulmaya başlandı. Fakat ihtiyaca göre yapılmadığından başarılı olamadılar. Başarılı olanlar ise gerçekten de doğru yer seçimi yapılmış yerler oldu. Ne yazık ki OSB'lerin neredeyse tamamı 'tarife' uygun çalışmamıştır. Teşvik sistemi de devleti kazıklamanın başka bir yoludur. Bu teşvikleri geri ödeyen neredeyse hiç kimse yoktur. Günümüzde reel sektöründe içinde bulunduğu durum nedeniyle OSB'ler çalışamaz oldu. Bugün için kapanan OSB'lerin tek sorumlusu devlettir. Politik olmayan, kirli iş çevirmeyen girişimcilerin bulunduğu, işi kuralına göre götüren OSB'lerin hepsi başarılı oldu.

DOLMUYORSA TEŞVİKLERİN AZLIĞINDAN

Tamer Taşkın (Sanayici ve İşadamı): OSB'ler her an ağzına kadar dolacak diye bir durum yok. OSB İzmir Turgutlu girişindeki Bağyurdu OSB örneğine bakarsak; girişimlerine 2005'te başlandı ancak ilk temel atma çalışmaları bu yılın sonunda yapılıyor. Türkiye Cumhuriyeti'nde bir organize sanayi bölgesinin adının telaffuz edilmesiyle ilk temelinin atılması için beklenen zaman tam 9 sene. Başbakan dahil bütün bakanlarımız, İzmir ve Bağyurdu belediye başkanlarımız bürokratların yardımı olmalarına rağmen bir sanayi bölgesinin kurulması ve temel haline gelmesi ne yazık ki 9 seneyi buluyor. Çok üzülerek söylüyorum ki ülkemde şöyle bir anlayış var: "Önce var olan OSB'ler dolsun, sonra yeni organize yaparız". Bu mantık, "Temelinin atılması ie birlikte 9 sene Türkiye'de yatırım yapılabilir arazi bulamamanız" demektir. Türkiye'de bugün OSB'lerde en ufak arazi 10-20 dönüm olmalı ki büyük sanayiyi bu bölgeye çekebilelim. Dünya'dan sanayi yatırımları bekleniyor, yatırımcı çekmek isteniyor ancak arazi yok. Kısaca bin metrekare altında sanayi sitesi, 10 bin metrekare altında da OSB yapılmamalı. Eğer var olan OSB'ler dolmuyorsa bunun sebebi tamamen yatırım yapma teşviklerinin yetersizliğidir. Bugünün dünyasında artık fiyatları müşteri ve pazar belirliyor. Eğer bu pazar fiyatların altında maliyetiniz var ise kar edip yaşayabiliyorsunuz. Bugün bir demir-çelik fabrikası, çimento fabrikası kendi önünde limanı olmadan kuruluoyorsa yaşayamaz.