Kim neyi, nasıl kolay harcar? Ucuz tip olan, kalite ve kişilik yoksunu olan, çıkarı için söylediğini yiyen, fırıldak olan; insanı kolay harcar… Hazıra konan, emek sarf etmeyen, alın teri dökmeyen, dilli düdük olan her bir şeyi kolay harcar… Kim kimi kolay harcar? Kendini hep bir numara zanneden, nefsinin esiri olan biri, birilerini kolay harcar… Doyumsuz olan, nefsinin oyuncağı olan, en başta onu sevenleri kolay harcar… Harcamak, dilde başlar; tavırda tavan yapar; eylemde her bir değeri yakıp yıkar… Kolay harcamak, kolay insanların harcı...

Kolay harcamak, kişiye, kültüre ve duruma göre değişir... Kolay harcayan, kolay harcanır... Kolay harcanan o kadar çok şey ve durum var ki... Zaman; dikkatsizce, plansızca önemsiz işlerle uğraşarak kolayca harcanır... Para; kontrolsüzce, düşünülmeden ani kararlarla, lüks tüketimle kolayca harcanır... “Adamak (söz vermek) kolay, ödemek (harcamak) güçtür.” (Atasözü)... İtibar, güven; bir hata, yalan veya yanlış bir davranışla çok kolay bir şekilde kaybedilir ve harcanır... Sevgi ve ilişki; ilgisizlikle, değer vermemekle ve küçük bir tartışmayla kolayca yıpratılır ve tüketilir... Enerji ve sağlık; aşırı çalışmayla, uykusuzlukla, stres ve sağlıksız hayat tarzıyla kolayca tüketilir... En kötüsü, bir insanın diğer bir insanı kolayca harcaması... Kim kimi kolayca harcar? Güçlü olan zayıf olanı, güç veya yetki sahibi olan, o güce sahip olmayan kişinin emeğini, zamanını ve sabrını kolayca harcar... Tecrübesiz olan, deneyimli birinin uyarılarını veya birikimlerini kolayca göz ardı eder ve harcar... Kadir kıymet bilmeyen bir erkek, vefalı bir kadını çok kolay harcar... İki yumurtayı kıramayan bir kadın için, yaprak sarıp mantı açan bir kadını harcar... Şatafatlı ve görgüsüz bir kadın için, marifetli ve yemek kokulu bir kadını harcar... Her gördüğünü alan bir kadın için, tasarruflu ve yardımsever kadını harcar... Makyajı bozulur diye ütü yapmayan bir kadın için, kirli çamaşırını elinde yıkayan kadını harcar... Yatak odası kıyafetiyle alışverişe giden bir kadın için, saygın kıyafetli ve onurlu bir kadını harcar... Yağmur yağınca saçları bozulmasın diye en lüks cafe'ye giren bir kadın için, yürümeyi tercih edip “Beraber ıslanalım.” diyen kadını harcar... Olur olmaz zamanda kuaföre giden bir kadın için, saçını süpürge eden kadını harcar... Lüks arabayla çarşı pazara giderek hava atan bir kadın için, yerine göre toplu taşıma otobüsüne binip oturduğu tek koltuğunu erkeğiyle paylaşan ve gerektiğinde oturduğu koltuğunu yaşlı birine terk eden bir kadını harcar... Gürültüyü müzik zanneden bir kadın için, türküyle hislenen ve gözyaşlarını tutamayan bir kadını harcar... Parasına itibar eden bir kadın için, “İki gönül bir olunca, samanlık seyran olur.” diyen kadını harcar... Bir tarafı kaşındığında hasta olduğunu düşünüp hemen özel sağlık tedavisine başvuran bir kadın için, kırk derece ateşle yanarken alnına sirkeli bez koyan kadını harcar... Kredi kartı limitini sonuna kadar kullanan bir kadın için, yarım kilo kıymayla beş çeşit yemek yapan kadını harcar... Malî güç tükendiğinde erkeğini bir kâğıt parçası gibi buruşturup atan bir kadın için, her türlü ihanete ve zorbalığa katlanan vefakâr olan kadın gibi kadını harcar...

Kolay harcamak, kolay... Asıl olay, kolay harcamamak ve kolay harcanmamak... Kolay harcamak, kolay borçlanmak demek... Kolay harcamamak için ne mi yapmalı? Akıllı bütçe yapmalı... Geliri ve gideri yazmalı, nereye ne kadar para harcandığı bilinmeli... Zayıf noktalar (gereksiz abonelikler, sık kahve alışverişi vb.) belirlenmeli... Acil durumlar için, beklenmedik bir hastalık, araba tamiri veya işsizlik durumunda borca başvurmak zorunda kalmamak maksadıyla, birikim yapılmalı... Mutlaka dekontlu (belgeli) ödeme yöntemi tercih edilmeli... Finansal hedefler belirlenmeli... Yeni bir eşya, tatil, ev ve araba alımı vb. şeyler yazılmalı... Borçlanmak yerine, para biriktirerek yeni bir şey alınmalı... Yeni bir şey almadan önce 30 saniye kadar durup “Buna gerçekten ihtiyacımız var mı?” diye düşünülmeli... Büyük harcamalar için, 30 gün kadar beklenmeli... Maaş zamanı geldiğinde, önce birikim hedeflerine (acil durum fonu, yatırım vb.) para ayrılmalı... Kalan parayla da bir aylık harcama hesaplanmalı... Hesaplı davranılmalı... Markete gitmeden önce alışveriş listesi yapılmalı; sadece onlar alınmalı... Kredi kartı kullanımı ve borç yönetimi akıllıca yapılmalı... Kredi kartı, sürekli olarak nakit avans aracı olarak kullanılmamalı... Mümkünse, her ay, kredi kartı borcunun tamamı ödenmeli; asgari tutar ödenerek faiz sarmalına düşülmemeli; kredi kartı limiti ihtiyaçtan fazla miktara yükseltilmemeli... Borçlar vaktinde ödenmeli... Kolay harcamamak, kolay harcanmamaya sebep... Bireysel ve sosyal ilişiklerde ve iletişimde kolay harcanmamak için neler mi yapılmalı? Kolay harcanmamak için, kendi değerimizin farkında olmak lâzım... Bu, farkındalık... Farkındalık; kendi değerimizi, ederimizi ve sınırlarımızı belirlemek demek... Özgüven, kendimize olan güven, en önemlisi... Kolay harcanmamak için, ilişkilerde neyin kabul edilebilir olduğunu belirlemek ve bu sınırlara sadık kalmak gerek... Gerektiğinde ‘hayır’ demekten çekinmemek lâzım... Kendimizi korumanın yolu bu... İletişim becerilerimizi geliştirmek mühim... Yanlış anlamalara aman vermemek için, duygu ve düşünceler açık bir şekilde ifade edilmeli... İletişimde karşı taraf dikkatle dinlenmeli ve ihtiyaçların ne olduğu öğrenilmeli... Empati kurulmalı, merhametli olunmalı... Başkalarının duygularını ve durumlarını anlamak için çaba sarf edilmeli... Bize takoz olmayan, bizi destekleyen ve değer veren kişilerle vakit geçirilmeli... Olumsuz ilişkilerden uzak durulmalı... Kendimize ve sevdiklerimize yeterince vakit ayrılmalı... Fiziksel ve zihinsel sağlığa dikkat edilmeli... Düzenli olarak istirahat edilmeli... İlgi alanlarımıza ve bizi mutlu eden aktivitelere odaklanılmalı... Sosyal medya kullanımı ölçülü olmalı... Sosyal medya ve dijital iletişim araçları dengeli kullanılmalı... Fazla muhabbet tez ayrılık getirir, bizden de çok şey götürür... Çevremizde bulananların pozitif olmasına dikkat edilmeli... Karşılaştığımız ve yaşadığımız olumsuzlukların, ruh halimizi etkilemesine mahal verilmemeli...

Bizim ve hayatımızın kaliteli olması, yine bize bağlı... Mâlum, ucuz şey, kalitesiz, dayanıksız veya beklentiyi karşılamayan üründür; ucuz insan da, güvenilmez, samimiyetsiz ve çıkarcı kişidir... Kalitesiz ürün, cazip görünse de sonrasında daha fazla sorun çıkarır... Değeri düşük olan insan da öyle; ilişkilerde güveni ve huzuru zedeler... Bu yüzden, maddî ve manevî yatırımlar, uzun ömürlü ve sağlam temellere dayanmalı... Hayat, kaliteyle tatlanır ve güzel yaşanır... Ucuz şey çabuk bozulur; ucuz insan da, insanı yarı yolda bırakır... İnsanın kolayca harcanması, değersizleştirilmesi ya da göz ardı edilmesi üzerine söylenmiş etkileyici sözler: “Tevazu kimden olursa olsun hakkı kabul etmendir.” (Fudayl b. İyaz)... “Şirkten sonra en büyük günah, insanlarla eğlenip alay etmektir.” (Vehb b. Münebbih)... “İki şey ahmaklığa delalet eder: Hiçbir sebep yokken gülmek; sormadan haber vermek.” (Malik b. Dinar)... “Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol.” (Mevlana Celaleddin-i Rumi)... “Eline, beline, diline sahip ol.” (Hacı Bektaş Veli)... “Ben kimsenin kolayca harcayabileceği bir insan değilim. Ya olduğum gibi kabul edilirim, ya da hiç edilmem.” (Necip Fazıl Kısakürek)... “Kırıldığını belli etmeyen insanları üzmeyin. Çünkü onlar sizi kaybetmemek için susar, aptal oldukları için değil.” (T.S. Eliot)... “İnsanı; farklı yapan affettikleri, güçlü yapan sabrettikleri, kendisi yapan ise vazgeçtikleridir.” (Anonim -La Edri)... “Kendine değer vermeyen biri, başkalarının seni değerli görmesini bekleyemez.” (Oprah Winfrey)... “Zamanınız sınırlı, başkalarının hayatını yaşayarak harcamayın.” (Steve Jobs)...

Vefasız, nankör, ucuz ve kolay olan; değerini tam olarak bilmediği kimseyi, sonu gelmeyecekmiş gibi düşündüğü şeyi (zamanı sağlığı, sevgiyi) ve anlık duygularına yenik düştüğü her bir şeyi (parayı, itibarı) kolayca harcar... Bu yüzden, kiminle birlikte olduğumuz ve ne ile meşgul olduğumuz çok önemli... Selam, sevgi ve saygılarımla. https://bit.ly/muzafferceven