SAVUNMA SANAYİNİN YENİ VİZYONU NE OLMALI “TARİHSEL ÖRNEKLER-1”

Değerli okuyucularım son yazımızda savunma sanayinin kuruluş yeri seçiminin ne kadar önemli olduğu ve koşullar değiştiğinde sürdürülebilirlik için neler yapıldığını yazmıştık. Bugün göz ardı edilen ve tamamen ekonomik koşullar ile değerlendirilen kuruluş yeri faktörlerinin İkinci Dünya Savaşı’nda taşıdığı önemi örnekler ile açıklamıştık. Dilerseniz bu hafta da aynı döneme ait çarpıcı örneklere devam edip konuyu noktalayalım.

Almanlar savaşta üstünlüklerini kaybedip cephelerde yenilgiye uğramaya başladıklarında moral üstünlerini de kaybettiler. Müttefiklerin artan hava gücü Alman toprakları içine nüfuz etmeye başladı. Alman topraklarındaki stratejik hedef olan savaş sanayi ağır bombardımanlara hedef oldu. Alman yöneticileri çere olarak savaş güçlerini koruyabilmek için stratejik hedefleri hızla toprak altına taşımaya başladılar.

Savaş koşulları sıra dışı süreçler ve sonuçlar yaratmaktadır. Günümüzde onlarca yıl süren savaş uçağı dizaynı tarihsel süreçte yaşanılan güçlükler ve zorunluluklara bağlı olarak hayal edilemeyecek sürede yapılabilmiştir. Savaş sonuna doğru hava üstünlüğünü kaybetmeye başlayan Almanlar tekrar kaybedilen üstünlüğü tekrara yakalayabilmek için Müttefiklerin sahip olmadıkları yetenekleri elde etmeye yöneldiler. Yeni durumda daha az sayıda ve daha hızlı uçaklar ile denge sağlanabilirdi. Üstelik bombardımanlar malzeme kıtlığına da neden olmuştu. Bu kapsamda piston motorlu uçaklar yerine turbojet motorlu uçaklar ile üstünlük sağlanma yolu tercih edildi. Üretilen yeni model Heinkel He 162 idi. İlk He 162 iki ay gibi kısa süre sonunda uçuruldu. Tasarım çalışmalarının başlangıcından ilk uçuşa kadar geçen süre bazı kaynaklara göre 69 bazı kaynaklara göre de 74 gündür. Günümüz modern savaş uçaklarında, tasarımının başlangıcından ilk uçuşa kadar geçen süre 5-10 yıldır. Buna ilk uçuştan testlerin tamamlanmasına kadar geçen süreyi eklersek zaman çok daha fazlası olmaktadır. İşte yaklaşık 70 günde jet uçağı tasarlayıp uçuran Alman sanayi Müttefik bombardımanlarının hedefi olmaya başlayınca He 162 üretim tesisi Avrupa’nın içlerine taşındı. Yeni üretim tesisinin yeri Avusturya, Viyana yakınları idi.

Heinkel He 162

Seegrotte Hinterbrühl, Aşağı Avusturya’da Viyana’nın yaklaşık 15 km güneyinde, Hinterbrühl kasabasında yer alan alçı madeninin adıdır. Bölgede alçı madeni için ilk kazma 1848 yılında vurulmuştur. Maden zamanla dağın içinde genişlemiş ve büyük galeriler açılmıştır. Ancak madenin kaderi 1912 yılında değişti. Bu yılda kazı esnasında alt tabakalarda ortaya çıkan su kaynağı kısa sürede galerilerin çoğunun dolmasına neden olmuştur. Bir süre sonra işlevini yitiren maden terk edildi. Yerin 60 m altındaki maden, 1932 yılında turistik gezi alanına dönüştürüldü. Madenin kaderi bu defa da sıra dışı nedenle savaştan dolayı değişti. Hava bombardımanı ile hasar alan Alman savunma sanayinin kritik unsurlarında olan uçak üretiminin He 162 modeli tesisleri Seegrotte Hinterbrühl’e taşındı. 1944 yılında tünellerdeki sular boşaltılıp zemin beton ile kaplandı. Çalışma kamplarından 2000 fazla kişi bu yeni tesiste çalıştırılmaya başlandı. Burada üretilen uçak parçaları maden dışına çıkartılıp hızla monte edilerek uçuruluyordu. Başlangıçta 2000’den fazla üretilmesi planlanan uçaklardan toplamda 200’den daha azı üretilebildi.

Seegrotte Hinterbrühl’den görüntüler

2009 yılında Orta Avrupa seyahatinde Viyana’ya gittiğimizde rehberimiz bizi bu tarihi yere götürmüştü. İlk başta neden burası diye düşünmüştüm. Oraya gidince ve tarihi misyonunu öğrenince savunma sanayinin sürdürülebilirliğinin önemini bir kez daha hatırladım. Özellikle son yıllarda çevremizde, kuzey ve güneyimizde yaşanan savaş/çatışmalar fiziki korumanın ne kadar önemli olduğunu göstermiştir. Eski zamanların hava gücünün yerini günümüzde insansız hava araçları ve özellikle hassas vuruşlu ve derin etkiye sahip füzeler almıştır. 70-80 yıl önce yaşanan tecrübeden ders alan milletler günümüzde stratejik tesislerini benzer yöntem ile koruyabilmektedirler. Savunma sanayi bir girişimcilik, kazanç/kar aracı olmanın ötesinde bir ulusun varlık olgusudur. Biz de ekonomik kaygıların ötesine geçerek savunma sanayimizin yer seçiminde sürdürebilirlik koşullarına göre karar ve uygulamalarımızı tekrar gözden geçirmeliyiz. Yeni yazımızda görüşmek dileğiyle…….

Değerli okuyucularım bu serimiz bu hafta da devam ettik. Stratejik çarpan olan savunma sanayinin her türlü tehdide karşı önceden korunmalıdır. Hayatın akışı gereği koşullar sürekli değişir. Değişen koşulları önceden görüp tedbir alabilmek ise herkesin yapabileceği bir yönetim tarzı değildir. Bunu ancak stratejik yönetici, liderler yapabilir. Eğer hayatta kalmak istiyorsak stratejik düşünce ve yönetim yeteneklerine sahip olmalıyız. Bu yaklaşım ve yetenekler de sözle olmaz. Konuya şimdilik bir virgül koyalım………

Şubat 1944'te, Alman savaş uçaklarının üretimini daha iyi koordine etmek, güvence altına almak ve artırmak amacıyla Berlin'de Jägerstab adı verilen birim kuruldu. Yeraltı yer değiştirme programı, SS'in Wirtschaftsverwaltungshauptamt'ındaki C Ofis Grubu (inşaat) şefi Hans Kammler tarafından denetlendi. Kammler, yer değiştirme planlarını uygulamak için çeşitli özel SS ofisleri kurdu. SS-Sonderinspektion I'in başında Bernhard von Glisczynski bulunuyordu ve Porta Westfalica'daki Großer Kurfürst otelinde kuruldu. Ayrıca Lengerich, Hannover-Ahlem ve Helmstedt-Beendorf'taki yeraltı yer değiştirmelerinden de sorumluydu

Porta Westfalica'daki yer değiştirme projesinin ilk alanları, 19. yüzyılda kazılmış olan Porta Westfalica kanyonunun her iki tarafındaki yeraltı kumtaşı ocaklarıydı. Hausberge, Barkhausen, Dehme ve Dützen'de toplam beş yeraltı fabrika alanı planlandı ve daha sonra kısmen inşa edildi. Buna ek olarak, Lerbeck'te yer üstünde bir uçak motoru servis tesisi olan Frontreparaturwerk'in yanı sıra daha büyük yer değiştirmelerin bir parçası olan daha küçük yeraltı projeleri de vardı

Toplama kamplarındaki mahkumlar tarafından inşa edilen Jakobsberg yeraltı tesisinin 3 boyutlu modeli. Sol altta Dachs I, üstünde Hammerwerke yer alıyor. Sağda ise alt ve üst bölümler arasındaki mesafeyi karşılaştırmak için İmparator Wilhelm anıtı bulunuyor.

 Seegrotte (Avusturya): Eski bir alçı madeni olan bu yer, Heinkel firması tarafından dünyanın ilk jet avcı uçaklarından biri olan Heinkel He 162 (Salamander) modelinin gövde üretim merkezine dönüştürüldü. Madendeki sular pompalarla tahliye edilerek devasa bir üretim alanı yaratıldı. [1, 2, 3, 4]

 Mittelwerk / Kohnstein (Almanya): Eski bir alçıtaşı madeninin genişletilmesiyle kurulan en büyük yer altı tesisidir. Burada uçak parçalarının yanı sıra meşhur V-2 roketleri ve V-1 uçan bombaları üretilmiştir. [1, 2, 3]

 Bergkristall (Avusturya): Dünyanın ilk operasyonel jet uçağı olan Messerschmitt Me 262'nin gövde montajı için tasarlanmış, bombaya ve gaza dayanıklı devasa bir yer altı tünel kompleksidir. [1, 2]

Madenlerde üretilen uçak parçaları (gövde, motor veya kanatlar), gizliliği korumak ve lojistiği sağlamak adına genellikle yer üstündeki gizli ormanlık alanlarda ya da kamufle edilmiş pistlerde birleştirilerek uçuşa hazır hale getiriliyordu. Ancak bu çaba, savaşın gidişatını değiştirmek için çok geç kalındığından Nazi Almanyası'nın çöküşünü engelleyememiştir.